Tạo động lực phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Tiếp theo và hết)

Lượt xem: 56 | Gửi lúc: 01:59' 09/10/2016

Bài 2: Cơ chế hỗ trợ đặc thù

Tuy doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) có vị trí và vai trò vô cùng quan trọngtrong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nhưng công tác hỗ trợ khối DN này còn nhiều hạn chế, bất cập về khung pháp lý, nguồn lực và tổ chức thực hiện. Việc xây dựng một bộ luật chuyên biệt dành riêng cho DNNVV là rất cần thiết; qua đó, trước hết thể chế hóa được Nghị quyết Đại hội XII của Đảng về phát triển DN Việt Nam, đồng thời tạo khung pháp lý cao, ổn định, để hỗ trợ DNNVV phát triển thuận lợi.

Xây dựng khung pháp lý ổn định

Từ ngày 22 đến 27-7 vừa qua, đoàn công tác liên ngành thanh tra việc chấp hành các quy định pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động (AT-VSLĐ) và BHXH tại bảy DN đang thi công tám công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Nếu tính theo quy mô, đây đều là những DN cực nhỏ với số lao động trung bình khoảng 30 người/DN, trong đó có DN chỉ có chín lao động. Kết quả, đoàn thanh tra ghi nhận 108 lượt sai phạm, lập ba biên bản, trình Chánh Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ra ba quyết định xử phạt, với tổng số tiền 41 triệu đồng. Rõ ràng những quy định về AT-VSLĐ là rất cần thiết và phải được chấp hành nghiêm; việc thanh tra quá trình chấp hành của các DN cũng là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, một số chuyên gia kinh tế nhận định, chưa kể các vấn đề như vốn, tài chính, kế toán hoặc tìm kiếm thị trường,… riêng việc phải thực hiện hàng chục quy định về AT-VSLĐ, như tổ chức huấn luyện về AT-VSLĐ cho người lao động làm các công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động; xây dựng phương án xử lý, ứng cứu sự cố khẩn cấp hay đo, kiểm tra môi trường tại nơi làm việc,… có thể làm một DN với quy mô dưới 10 người hoàn toàn “kiệt sức”. TS Phạm Thị Thu Hằng, Tổng Thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng: khi chúng ta xây dựng chính sách đã không quan tâm đến quy mô của DN. Thực tế, nhiều điều khoản hiện nay trong các luật rất chung chung, có thể khả thi với các DN lớn, nhưng lại vô lý khi “áp” vào các DNNVV. Vì vậy, khi xây dựng chính sách cho DN phải đặc biệt chú ý quy mô cũng như tính khả thi đối với từng DN, như DN cực nhỏ có cần đáp ứng hết các yêu cầu về AT-VSLĐ như DN lớn hay không? Nếu có, vậy Nhà nước cần hỗ trợ để các DN có thể thực hiện đủ các hạng mục, thí dụ cử người về tổ chức huấn luyện an toàn lao động, đo đạc, kiểm tra môi trường làm việc…Theo thống kê, đến nay, DNNVV chiếm khoảng 97% tổng số DN đăng ký thành lập, đóng góp khoảng 49% GDP, khoảng 38,5% tổng đầu tư toàn xã hội và tạo ra khoảng 45% tổng số việc làm trong khu vực DN. Tuy nhiên, Việt Nam lại chưa có một bộ luật dành riêng cho khối DN này mà thường áp dụng vào những bộ luật chung cho tất cả DN, khiến DNNVV chưa có được môi trường pháp lý thật sự bình đẳng. Bên cạnh đó, những chính sách hỗ trợ DNNVV còn hạn chế, bất cập về khung pháp lý, nguồn lực và tổ chức thực hiện. Về khung chính sách, Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNNVV và các văn bản liên quan mới mang tính khuyến khích chung, chưa cụ thể cũng như quy định được nguồn thực hiện. Nhiều chính sách trong Nghị định 56 lại chịu sự điều chỉnh của các luật ngành, lĩnh vực khác, khiến hiệu lực điều chỉnh trong thực tiễn thấp, nhiều bất cập trong quá trình thực thi. Ngoài ra, việc triển khai tại các địa phương chưa mạnh và không đồng đều, thực hiện manh mún, dàn trải khiến hiệu quả thấp và DN cũng khó tiếp cận. Trong khi đó, ở nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Xin-ga-po,… DNNVV có vai trò là “xương sống” của cả nền kinh tế. Vì vậy, công tác hỗ trợ DNNVV luôn được xem như nhiệm vụ trọng tâm trong chính sách phát triển và được các quốc gia này luật hóa từ nhiều thập kỷ nay, thông qua việc ban hành các đạo luật cơ bản về hỗ trợ DNNVV. Thậm chí, ở một số nước, vùng lãnh thổ như Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc),… việc bảo vệ, hỗ trợ DNNVV còn được đưa vào Hiến pháp. Có thể nói, việc xây dựng Luật Hỗ trợ DNNVV là nhu cầu bức thiết, nhằm tạo khung pháp lý cao, ổn định và lâu dài, giúp DNNVV thuận lợi phát triển.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách

Theo TS Phạm Thị Thu Hằng, Luật Hỗ trợ DNNVV cần đưa ra những điều khoản thực sự phù hợp quy mô của DNNVV, đồng thời tạo được khuôn khổ pháp lý, để việc hỗ trợ DNNVV được tiến hành thuận lợi hơn, giúp DNNVV tiếp cận các thị trường đầu ra cũng như đầu vào mà không bị yếu thế. Xuất khẩu trước nay chủ yếu là “sân chơi” của DN lớn, vì vậy Nhà nước phải hỗ trợ DNNVV cùng tham gia trên cơ sở tuân theo những nguyên tắc chuẩn mực, để tránh làm méo mó thị trường cũng như các cam kết quốc tế. Nhà nước có thể sẽ dành 20% thị trường mua sắm công cho DNNVV. Tuy nhiên, không phải cứ DNNVV là sẽ được tham gia, mà các DN sẽ phải cạnh tranh, đáp ứng đủ các tiêu chuẩn mới có thể có cơ hội. Sự ra đời của Luật Hỗ trợ DNNVV sẽ đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy hỗ trợ DN, nhưng điều quan trọng hơn là việc thiết kế nội dung luật phải hướng tới mục tiêu rõ ràng, không tạo ra một kiểu cơ chế xin - cho mới, mà phải nâng cao sức cạnh tranh của cộng đồng DNNVV. Đồng thời, nội dung của luật phải rất cụ thể, tập trung những điểm mà các luật khác không giải quyết được. Hiện nay, dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV đã được hình thành, nhằm luật hóa chính sách hỗ trợ để khắc phục nhược điểm phân tán, tản mạn của các quy định hiện hành. GS, TS Nguyễn Mại-Chủ tịch Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài (VAFIE) cho biết: Dự thảo đã thể hiện nhất quán quan điểm coi DN tư nhân, trong đó DNNVV là động lực tăng trưởng quan trọng và việc hỗ trợ DNNVV được thực hiện trên cơ sở Nhà nước kiến tạo, với sự đóng góp của tổ chức, cá nhân, cộng đồng DN. Dự thảo cũng đề ra hệ thống chính sách và giải pháp nhất quán đối với việc hỗ trợ DNNVV. Tuy nhiên, việc hoàn thiện dự thảo luật vẫn cần tiếp tục tiến hành, do một số nội dung chưa thể hiện đầy đủ yếu tố Nhà nước “kiến tạo”, vẫn nặng về cơ chế “xin - cho” và thiếu nhất quán trong huy động nguồn lực xã hội để hỗ trợ DNNVV. Bên cạnh đó, còn nhiều nội dung cần làm rõ, như nên hỗ trợ thuế như thế nào đối với DN nhỏ và siêu nhỏ, để có được tích lũy ban đầu, mở rộng đầu tư; đối với DN khởi nghiệp là hiện tượng mới nảy sinh vài năm gần đây, chưa được quy định trong Luật DN năm 2014, do vậy nên chăng hình thành một chương để quy định đầy đủ những nội dung có liên quan loại DN này. TS Cao Sỹ Kiêm nhìn nhận: Luật Hỗ trợ DNNVV có thể hiểu là một bộ chính sách, giải pháp riêng biệt nhằm giải quyết các vấn đề, đặc điểm riêng biệt của DNNVV như vốn ít, kỹ thuật yếu, thiếu lao động tay nghề cao hoặc vấn đề về tính bình đẳng,… Đánh giá về dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV đang được Bộ Kế hoạch và Đầu tư soạn thảo và lấy ý kiến góp ý, TS Cao Sỹ Kiêm cho rằng: Nội dung của dự thảo đã bao quát một phần các vấn đề cần được giải quyết của DNNVV. Tuy nhiên, muốn giải quyết được vấn đề cụ thể, thì khi thiết kế các giải pháp, cần cụ thể hóa hơn nữa nhiệm vụ của các bộ, ngành, cơ quan và địa phương. Hiện nay, DNNVV là yếu thế nhất, khả năng chống chọi rủi ro rất kém, nên cần có sự theo dõi thường xuyên, sát sao và có sự phân công phân cấp cụ thể, để luôn có sự hỗ trợ kịp thời. Đặc biệt, những vấn đề của DNNVV cần được giải quyết ngay trong thời gian ngắn, vì bối cảnh trong nước và thế giới đang thay đổi rất nhanh.Với mục tiêu thiết lập đồng bộ các chính sách, chương trình hỗ trợ DNNVV trên cơ sở hỗ trợ có chọn lọc, phù hợp mục tiêu và định hướng phát triển của đất nước, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động khu vực DNNVV; đồng thời tạo khung pháp lý để huy động khu vực kinh tế tư nhân và nhà đầu tư, cộng đồng nhà tài trợ trong và ngoài nước tham gia thực hiện hỗ trợ DNNVV;… Luật Hỗ trợ DNNVV được kỳ vọng sẽ là “đòn bẩy” giúp khối DN vốn đang yếu thế này mạnh mẽ vươn lên, bứt phá và trở thành trụ cột quan trọng của nền kinh tế đất nước. Đây đồng thời là động lực để đạt mục tiêu đến năm 2020, Việt Nam sẽ có ít nhất một triệu DN hoạt động như Chính phủ kỳ vọng. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nhiều lần khẳng định, tiềm năng phát triển của khối kinh tế tư nhân, trong đó có DNNVV là rất lớn, do đó, các bộ, ngành, địa phương phải chuyển biến mạnh mẽ, đồng hành, cùng tham gia tháo gỡ rào cản, vướng mắc, thúc đẩy cộng đồng DN này phát triển. Điều đó thể hiện thiết thực, hiệu quả nhất phương châm Chính phủ kiến tạo, liêm chính, hành động vì sự phát triển của cộng đồng DN và người dân./.

Nguồn: www.nhandan.com.vn